·    Modlitwy_przed_i_po_służeniu

·    Procedury służby Nadzwyczajnych Szafarzy Komunii Świętej w parafii Św. Jacka w Ottawie

·    Podstawowe prawdy katechizmowe oraz najważniejsze zagadnienia teologiczno - liturgiczne

·    Posługa Nadzwyczajnych Szafarzy Komunii Świętej

·    The Extraordinary Minister of Holy Communion in ( “Redemptionis Sacramentum”)

·    Słownik paramentów liturgicznych

·   Links to Liturgical webpages

 

 

 

Modlitwy przed i po służeniu

Przed służeniem

Oto za chwilę przystąpię "Do Ołtarza Bożego, do Boga, który rozwesela młodość moją".
Do świętej przystępuję służby. Chcę ją dobrze pełnić.
Proszę Cię, Panie Jezu, o łaskę skupienia,
by myśli moje były przy Tobie,
by oczy moje były zwrócone na ołtarz,
a serce moje oddane tylko Tobie. Amen.

Po służeniu

Boże, którego dobroć powołała mnie do Twej służby, spraw, bym uświęcony uczestnictwem w Twych tajemnicach przez dzień dzisiejszy i całe me życie, szedł tylko drogą zbawienia. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen


Modlitwy przed i po służeniu w różnych okresach roku liturgicznego


ADWENT

Przed Mszą Świętą

Panie Jezu, ciemno teraz jest i zimno, gdy przychodzimy na Twoją świętą służbę. Ciemno i zimno było na świecie, zanim Ty przyszedłeś. Ciemno jest i zimno jeszcze dzisiaj tam, gdzie Ciebie nie ma. Przyjdź więc, Zbawicielu, i wejdź do serc wszystkich ludzi. Także do naszych serc przychodź ciągle od nowa, abyśmy wzrastali jako dzieci Boże. I niech przez tę służbę przy ołtarzu dusze nasze przygotują się na wielkie święto Twego narodzenia. Będziemy się starali służyć jak najlepiej. Amen

Po Mszy Świętej

Panie Jezu, chcemy teraz w ciągu dnia być posłuszni i pilnie sie uczyć jak wybrani do Twej świętej służby. Musimy wszystkim dawać dobry przykład. Byliśmy teraz tak blisko Ciebie przy ołtarzu i otrzymalismy Twoją łaskę. Chcemy o tym pamiętać przez cały dzień. Najświętsza Maryjo Panno, ku Twojej czci odprawia się teraz uroczyste roraty. Uproś nam łaskę, abyśmy się godnie przygotowali na święte narodzenia naszego Pana i Zbawiciela. Archaniele Gabrielu, naucz nas, jak mamy wykorzystać dla naszych dusz ten święty czas Adwentu. Amen.


BOŻE NARODZENIE

Przed Mszą Świętą

Panie Jezu! Także i Ty byłeś kiedyś dzieckiem tak jak my. O tym chcemy ciągle pamiętać w okresie Bożego Narodzenia. Jak chętnie służymy Ci teraz! Tak, jak Twoja Droga Matka Cię obsługiwała, jak święty Józef Cię ochraniał, jak pastuszkowie i Trzej Mędrcy ze Wschodu oddali Ci pokłon, tak samo chcemy i my teraz sprawować naszą służbę z serdeczną miłościąi troskliwością, i z pełnym czci uwielbienime. Albowiem Ty, Małe Dzieciątko, jesteś naszym Panem i Bogiem. Amen.

Po Mszy Świętej

Panie Jezu, Ty przyszedłeś jako dziecko na świat i stałeś się człowiekiem, abyśmy stali się dziećmi Bożymi, Twoje życie w nas wzrastało i potężnie się rozwijało. Albowiem jako dzieci Boże nie możemy stać w miejscu, lecz musimy ciągle wzrastać w latach mądrości, a zwłaszcza łasce Bożej. Kochana Matko Jezusa, bądź także naszą Matką. Amen.


WIELKI POST

Przed Mszą Świętą

Panie jezu, w tym świętym czasie Wielkiego Postu chcę służyć Ci lepiej niż zwykle. Obiecuję Ci, że nie będę się rozglądał ciekawie po kościele, ale będę uważał dokładnie na to, co mam czynić i odpowiadać. Chcę spełniać swą służbę przed Tobą, a w czasie niej chcę także modlić się za naszą parafię, za Ojczyznę, święty Kościół, który jest Twoim królestwem na ziemi! Archaniele Michale! Pomóż mi spełnić moją służbę przy ołtarzu tak dzielnie, jak Ty spełniasz swą służbę u tronu Najwyższego. Amen.

Po Mszy Świętej

Panie Jezu! Teraz zakończyłem moją zaszczytną służbę przy Tobie. Ale w ciągu dnia moi rodzice, nauczyciele oraz dzieci w szkole poznać mają z mego zachowania się, że rano stałem bliżej Ciebie niż inni. Proszę Cię, abyś raczył powołać kogoś z nas, Twoich małych sług, do stałej służby Twojej jako kapłana. Albowiem dziś zwłaszcza potrzeba Twemu Kościołowi wielu dzielnych kapłanów. Archaniele Michale, Stróżu Kościoła Chrystusowego, naucz nas ofiarności i dzielności w służbie Chrystusa. Amen.


CZAS WIELKANOCNY

Przed Mszą Świętą

Panie Jezu, w tym czasie Wielkanocnym służymy Ci ze szczególną radością. Albowiem Ty powstałeś z martwych, zwyciężyłeś grzech, szatana i śmierć. W Tobie i my zwyciężymy wszystko, co jest złe i niskie, a po świętym życiu chrześcijańskim kiedyś z Tobą zmartwychwstaniemy. Dlatego cieszymy się tak w tym czasie i służymy Ci piękniej i pogodniej niż zwykle. Maryjo, Matko Boża, udziel mi swej radości wielkanocnej i módl się za nami. Amen.

Po Mszy Świętej

Panie Jezu, bądź nadal przez cały dzień z nami, jak iegdyś po zmartwychwstaniu przez 40 dni z wielką miłoscią nawiedziłeś swoich Apostołów, aby ich pocieszyć i pokrzepić pokojem i radością swojej bliskości. I my potrzebujemy Twojej bliskości i pomocy, abyśmy zawsze pogodnie i mężnie walczyli o Twoje królestwo, za Twój święty Kościół i w tej walce stawali sie z dnia na dzień silniejsi, dzielniejsi. Amen.


ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO I CZAS ZWYKŁY

Przed Mszą Świętą

Panie Jezu Chryste, Ty kiedyś wrócisz na ziemię, aby zebrać żniwo dusz dla nieba. Z ołtarza codziennie promieniujesz słońcem łaski na rolę serc Twoich wiernych, a my, ministranci, stoimy tak blisko tego słońca. Niech więc dusze nasze dojrzewają do nieba w tym śłońcu. Chcemy też pomagać jako mali pracownicy w Twej winnicy, aby żniwo Twoje dojrzewało i było bogate. Jesteśmy dumni ze swej służby i chcemy ją dobrze sprawować. Amen.

Po Mszy Świętej

Panie Jezu, prosimy Cię po tej Mszy świętej, pozwól jednemu z nas zostać kapłanem. Powiedziałeś przecież sam: "Żniwo jest wielkie, lecz robotników mało". Powołaj, kogo chcesz, a my wszyscy chcemy pozostać przez całe życie wiernymi i dzielnymi pracownikami w winnicy Twego Kościoła. Chcemy być uczciwymi ludźmi, którym można zawsze zaufać, i dobrymi chrześcijanami. Archaniele Michale, Ty kiedyś w wielkim dniu żniwa pójdziesz przed Panem, gdy w swej chwale powróci. Prosimy Cię, Aniele sądu, bądź teraz Aniołem, którym nas chroni i za nas walczy. Amen.

 

Procedury służby Nadzwyczajnych Szafarzy Komunii Świętej w parafii Św. Jacka w Ottawie

 

·       Szafarze przychodzą co najmniej 10 minut przed rozpoczęciem liturgii

·       Zgłaszają się do zakrystii gdzie po umyciu rąk  przygotowują sprzęty liturgiczne do liturgii przygotowując cyboria z chlebem i   ampułki z winem i wodą oraz puryfikaterz (do każdej Mszy Świętej powinien być przygotowany nowy puryfikaterz a brudny/użyty powinien być położony w specjalnym pojemniku do tego przeznaczonym w zachrystii.

·       Następnie szafarze zajmują miejsca z rodziną, najlepiej razem z lektorami. (w pierwszym rzędzie ławek).

·       Podczas przekazania znaku pokoju, szafarz wchodzi do prezbiterium zajmując miejsce z boku ołtarza gdzie po kapłanie i koncelebrantach, przyjmują Komunię Świętą pod dwoma postaciami: Ciała i Krwi Pańskiej.

·       Podczas Mszy Świętej ołtarz jest w centrum liturgii dlatego nie przyklękamy wchodząc czy schodząc z prezbiterium. Natomiast oddajemy cześć w stronę ołtarza przez delikatny ukłon.

·       Szafarze otrzymują cyboria z Komunią Świętą bezpośrednio od kapłana ( nie biorą ich sami)

·       Szafarz podnosi hostię delikatnie nad cyborium i patrząc w oczy osobie przyjmującej mówi: „Ciało Chrystusa” na co osoba przyjmująca powinna odpowiedzieć „Amen”. Wtedy dopiero kładziemy hostię na ręce lub język osoby przyjmującej Komunię Św.

·       Niepewność w odpowiedzi „amen” lub nieodpowiednie przygotowanie dłoni na przyjęcie Komunii Św. Powinno wzbudzić w szafarzu troskę o to czy aby osoba jest katolikiem, i to katolikiem przygotowanym do przyjęcia Komunii Św.

·       Nigdy nie podajemy Komunii Św., dzieciom które nie przystąpiły do Pierwszej Komunii Św. ( co widać przez ich przygotowanie i odpowiednią postawę), osobom nietrzeźwym, lub osobom ewidentnie wskazującym że nie są katolikami lub nie wiedzącymi co się dzieje,..: np. odpowiadającymi „Dziękuję” zamiast „Amen”.

·       Jest obowiązkiem Szafarza dopilnować aby osoba przyjęła Komunię Święta przed odejściem.

·       Jest obowiązkiem Szafarza dopilnować aby osoba komunikująca nie niosła hostii do ławki etc. W takim wypadku szafarz ma obowiązek pójść za taką osobą i upewnić się że ta spożyła Komunię Św. Lub w ostateczności hostię odebrać osobie nieświadomej obecności Chrystusa w Konsekrowanym Chlebie.

·       Jeśli zdarzy się że hostia przez przypadek upadnie na podłogę, szafarza kładzie ją na ołtarzu na korporale, o która to hostię zadba kapłan.

·       Jeśli szafarz skończył komunikowanie w swoim miejscu, pomaga szafarzom ciągle jeszcze komunikującym.

·       Po skończeniu komunikowania, szafarz odnosi cyborium na ołtarz.  Jeśli naczynia liturgiczne puryfikuje kapłan na ołtarzu, odniesienie ich na stolik jest dozwolone i wskazane ministrantom. Natomiast  jeśli kapłan tego nie uczynił, obowiązkiem nadzwyczajnego szafarza jest odnieść naczynia liturgiczne z ołtarza do stolika oraz wypuryfikowanie  naczyń liturgicznych po skończeniu Mszy Św.

·       Szafarz zadba o to aby wszystkie drobiny chleba rozpuściły się w wodzie, po czym wypija wodę i dopiero wtedy wyciera naczynia liturgiczne puryfikaterzem.

·       Komunię Świętą dla chorych do pojemniczków zwanych „pyx” udzielają tylko kapłani. Szafarzom nie wolno podawać Komunii Świętej do małych pojemniczków zwanych „pyx”. Szafarzy prosi się o odsyłanie takich osób do kapłana który zadba o to aby komunia do chorych była zanoszona z odpowiednim szacunkiem.

 

Modyfikacja instrukcji w sprawie formacji i sposobu wykonywania posługi nadzwyczajnych szafarzy Komunii świętej z dnia 22 VI 1991 r. 

Nadzwyczajni Szafarze Komunii Świętej dbają o swoją ciągłą formację przez modlitwę  i pogłębianie wiary.

Nadzwyczajny szafarz Komunii św. powinien znać podstawowe prawdy katechizmowe oraz najważniejsze zagadnienia teologiczno - liturgiczne. Prawdy te należy podać z uwzględnieniem kontekstu egzystencjalnego, ich związku z życiem codziennym i wpływem na rozwój duchowości chrześcijańskiej.

a) Właściwe rozumienie liturgii; znaczenie liturgii w życiu Kościoła, miejscowej wspólnoty parafialnej i w życiu osobistym.
b) Różne sposoby obecności Chrystusa w liturgii: w zgromadzeniu liturgicznym, w osobie odprawiającego kapłana, w słowie Bożym, Eucharystii i innych znakach sakramentalnych.
c) Teologia zgromadzenia liturgicznego i podział funkcji; udział świeckich w liturgii.
d) Posługa nadzwyczajnych szafarzy Komunii św.: znaczenie, przygotowanie, upoważnienie biskupa, prawa i obowiązki.
e) Chrześcijański wymiar niedzielnego świętowania, uzasadnienie niedzielnego uczestnictwa we Mszy św.: współczesne możliwości i zagrożenia.
f) Podstawowe zagadnienia z teologii Eucharystii: Pamiątka, Ofiara, Uczta: czynne, świadome i owocne uczestnictwo; struktura Mszy św. i jej ważniejsze elementy (śpiewy, czytania, modlitwy, obrzędy).
g) Warunki owocnego przyjmowania i godnego udzielania Komunii św.
h) Pobożność eucharystyczna i kult Chrystusa Pana w Najświętszym Sakramencie poza Mszą świętą.
i) Czynności nadzwyczajnych szafarzy podczas Mszy św. i zanoszenie Komunii św. chorym; duszpasterstwo chorych w parafii i szpitalach.
j) Świadomość chrzcielna i znaczenie pokuty w życiu chrześcijanina.
k) Świeccy w życiu Kościoła.
l) Znaczenie modlitwy i różne jej formy; elementy Liturgii Godzin.

                                                                                                                                                           

POSŁUGA NADZWYCZAJNYCH SZAFARZY KOMUNII ŚWIĘTEJ

Nadzwyczajny szafarz Komunii świętej pełni posługę podczas Mszy świętej lub poza Mszą świętą.

Posługa podczas Mszy świętej

Nadzwyczajny szafarz pomaga w rozdawaniu Komunii św., gdy przystępuje do niej większa liczba wiernych przy braku szafarzy, albo gdy szafarze ci są zajęci innymi czynnościami duszpasterskimi lub gdy udzielanie Komunii św. utrudnia im stan zdrowia albo podeszły wiek. Poza przypadkami choroby lub niedołężności odprawiający kapłan, a także koncelebransi, nie mogą wyręczać się posługą pomocników, sami nie rozdzielając Komunii św.

Liczba nadzwyczajnych szafarzy Komunii świętej zależeć powinna od wielkości parafii i ilości odprawianych Mszy świętych. Nadzwyczajny szafarz powinien usługiwać zasadniczo podczas jednej Mszy św. w ciągu dnia i mieć możliwość zastępstwa w wypadku choroby lub wyjazdu poza parafię.

 


Przed Mszą św. nadzwyczajni szafarze powinni przygotować naczynia z hostiami do konsekracji i ustawić je na kredensie. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego nr 85 zaleca konsekrować hostie do Komunii św. na każdej Mszy św.: „Jest bardzo pożądane, aby wierni podobnie jak kapłan, który jest do tego zobowiązany, przyjmowali Ciało Pańskie z hostii konsekrowanych w czasie danej Mszy świętej, a w przewidzianych przypadkach (por. nr 283) przystępowali do kielicha. Dzięki temu Komunia święta ukaże się także przez znaki jako uczestnictwo w aktualnie sprawowanej Ofierze”. Gdy nie ma innych ministrantów, oni też zanoszą je na ołtarz w czasie przygotowywania darów.

Nadzwyczajni szafarze Komunii św. ubrani schludnie tam, zajmują miejsca tam gdzie znajdują się inne osoby pełniące funkcje liturgiczne.

Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego postanawia w p. 162: „W rozdawaniu Komunii świętej mogą kapłanowi pomagać inni obecni prezbiterzy. Jeśli ich nie ma, a liczba przystępujących jest znaczna, kapłan może wezwać do pomocy szafarzy nadzwyczajnych, to jest ustanowionego obrzędem akolitę lub także innych wiernych, którzy zostali do tego prawnie upoważnieni. W razie potrzeby kapłan może jednorazowo upoważnić do rozdawania Komunii świętej odpowiednich wiernych”. Upoważnienie to może być udzielone w przypadku, kiedy tej posługi nie może spełniać ustanowiony nadzwyczajny szafarz Komunii świętej.

Szafarze ci przystępują do ołtarza dopiero po przyjęciu Komunii świętej przez kapłana i z jego rąk otrzymują naczynia zawierające postacie eucharystyczne, jakie mają rozdawać wiernym.

Liturgiczną funkcję nadzwyczajny szafarz Komunii św. wykonuje w następujący sposób:
Po przyjęciu Ciała i Krwi Pańskiej kapłan podaje Komunię św. nadzwyczajnemu szafarzowi. Wypada, aby udzielił mu jej pod obiema postaciami przez zanurzenie albo przez bezpośrednie picie z kielicha. Następnie podaje nadzwyczajnemu szafarzowi naczynie z komunikantami i razem z nim przystępuje do rozdzielania Komunii św. W przypadku rozdzielania Komunii św. również z naczynia znajdującego się w tabernakulum przynosi je na ołtarz prezbiter w czasie śpiewu Baranku Boży, wyjątkowo czyni to nadzwyczajny szafarz. Nadzwyczajny szafarz ukazuje każdemu z przyjmujących Komunię św. „ukazuje nieco uniesioną Hostię, mówiąc: Ciało Chrystusa. Przystępujący do Komunii świętej odpowiada: Amen i przyjmuje Najświętszy Sakrament do ust lub, jeśli jest to dozwolone, na dłoń” (OWMR nr 161).

Po zakończeniu udzielania Komunii św. kapłan i pomocnik wracają do ołtarza. Kapłan zanosi puszkę z Najświętszym Sakramentem do tabernakulum, po czym wraca do ołtarza i puryfikuje pateny i kielich. Jedynie w wyjątkowych wypadkach świecki pomocnik zanosi puszkę z Najświętszym Sakramentem do tabernakulum, wówczas przed zamknięciem drzwiczek przyklęka na jedno kolano, następnie wraca na swoje miejsce. Jeśli zachodzi potrzeba, puryfikuje palce w naczyńku stojącym obok tabernakulum lub na kredensie.

 

Zgodnie z zasadą podziału funkcji w zgromadzeniu liturgicznym nadzwyczajny szafarz Komunii św. nie powinien pełnić innych posług liturgicznych, np. lektora, komentatora itp. Inną funkcję może pełnić wyjątkowo, gdy brak właściwych osób i ich czynności musiałby wykonać odprawiający kapłan.

 

 

 

 

 

 

 

1. The Extraordinary Minister of Holy Communion in ( “Redemptionis Sacramentum”)

[154.] As has already been recalled, “the only minister who can confect the Sacrament of the Eucharist in persona Christi is a validly ordained Priest”. Hence the name “minister of the Eucharist” belongs properly to the Priest alone. Moreover, also by reason of their sacred Ordination, the ordinary ministers of Holy Communion are the Bishop, the Priest and the Deacon, to whom it belongs therefore to administer Holy Communion to the lay members of Christ’s faithful during the celebration of Mass. In this way their ministerial office in the Church is fully and accurately brought to light, and the sign value of the Sacrament is made complete.

[155.] In addition to the ordinary ministers there is the formally instituted acolyte, who by virtue of his institution is an extraordinary minister of Holy Communion even outside the celebration of Mass. If, moreover, reasons of real necessity prompt it, another lay member of Christ’s faithful may also be delegated by the diocesan Bishop, in accordance with the norm of law, for one occasion or for a specified time, and an appropriate formula of blessing may be used for the occasion. This act of appointment, however, does not necessarily take a liturgical form, nor, if it does take a liturgical form, should it resemble sacred Ordination in any way. Finally, in special cases of an unforeseen nature, permission can be given for a single occasion by the Priest who presides at the celebration of the Eucharist.

[156.] This function is to be understood strictly according to the name by which it is known, that is to say, that of extraordinary minister of Holy Communion, and not “special minister of Holy Communion” nor “extraordinary minister of the Eucharist” nor “special minister of the Eucharist”, by which names the meaning of this function is unnecessarily and improperly broadened.

[157.] If there is usually present a sufficient number of sacred ministers for the distribution of Holy Communion, extraordinary ministers of Holy Communion may not be appointed. Indeed, in such circumstances, those who may have already been appointed to this ministry should not exercise it. The practice of those Priests is reprobated who, even though present at the celebration, abstain from distributing Communion and hand this function over to laypersons.

[158.] Indeed, the extraordinary minister of Holy Communion may administer Communion only when the Priest and Deacon are lacking, when the Priest is prevented by weakness or advanced age or some other genuine reason, or when the number of faithful coming to Communion is so great that the very celebration of Mass would be unduly prolonged. This, however, is to be understood in such a way that a brief prolongation, considering the circumstances and culture of the place, is not at all a sufficient reason.

[159.] It is never allowed for the extraordinary minister of Holy Communion to delegate anyone else to administer the Eucharist, as for example a parent or spouse or child of the sick person who is the communicant.

[160.] Let the diocesan Bishop give renewed consideration to the practice in recent years regarding this matter, and if circumstances call for it, let him correct it or define it more precisely. Where such extraordinary ministers are appointed in a widespread manner out of true necessity, the diocesan Bishop should issue special norms by which he determines the manner in which this function is to be carried out in accordance with the law, bearing in mind the tradition of the Church.

Słownik szat i paramentów liturgicznych

Kielich mszalny, Kościele katolickim, obok pateny, podstawowe naczynie liturgiczne używanie w czasie mszy i służace do spożywania konsekrowanego wina (Krwi Pańskiej). Powinien być wykonany z metalu szlachetnego (nie korodującego). Jeżeli wykonany jest z innego materiału powinien mieć złocone wnętrze czary.

Patena - w Kościołach chrześcijańskich naczynie liturgiczne zazwyczaj w kształcie talerzyka przeznaczone dla konsekrowanej hostii. Powinna być wykonana, przynajmniej w swym wnętrzu, ze szlachetnego, nie korodujacego metalu (zwykle złota lub srebra, por. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego).

Cyborium (z łac. ciborium - czara, kielich,  w starożytności naczynie do przechowywania żywności. W Chrześcijaństwie - puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów, większe niż kielich mszalny.

Korporał (łac. corporale) - w liturgii kościoła katolickiego lniany, kwadratowy obrus, który podkłada się pod kielich i patenę w czasie celebrowania mszy św. Zgodnie z tradycją, korporał ma symbolizować całun, w który owinięte było ciało Jezusa złożone w grobie.

Palka - część bielizny kielichowej używanej w Kościele katolickim. Jest kwadratowym, usztywnionym materiałem służącym do przykrywania kielicha podczas Mszy św. Ma ona zabezpieczyć postacie eucharystyczne przed zanieczyszczeniem np. przez owady zwabione zapachem wina.

Puryfikaterz to element tzw. bielizny ołtarzowej. Jest to niewielkich rozmiarów ręczniczek służący do czyszczenia naczyń liturgicznych (np. kielicha mszalnego i cyborium). Często obszyty koronką, w środku haftowany krzyż. Używany od XII wieku. Puryfikaterza nie powinno się prać, wyrzucać ani rozkładać bez potrzeby dlatego, że mogą być na nim partykuły - cząstki Najświętszego Sakramentu (Kościół katolicki wierzy, że w każdej najmniejszej partykule jest obecny Jezus Chrystus), które nie mogą upaść na ziemię. Uznaje się że zużyty puryfikaterz powinien zostać oczyszczony z partykuł, a następnie spalony.

Ampułki - Używane od starożytności jako naczyńka na wino i wodę. Do kompletu należy taca szklana lub metalowa, na której stawia się ampułki.

Lavabo (od łac. lavabo - umywam) - ceremonia umywania rąk w liturgii Kościoła katolickiego podczas mszy przez celebrującego ją księdza. Do tej ceremonii używa się lawaterza, który składa się z miseczki na wodę oraz małego dzbanuszka lub ampułki z wodą. Symbolizuje ono obmycie kapłana z winy i oczyszczenie go z grzechów. Ręce kapłana najcześciej obmywają ministranci w ten sposób, że polewają wodą wysunięte palce, po czym podają specjalny ręczniczek lniany potocznie zwany chusteczką. Kapłan wypowiada wówczas słowa: "obmyj mnie Panie z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego."

Lawaterz - Naczynie w formie dzbanka, używane podczas obrzędu lavabo w czasie przygotowania darów. Dawniej: naczynie z wodą znajdujące się w zakrystii, służące do umywania rąk przez celebransa przed Mszą św.

Komunikant - w chrześcijaństwie opłatek przypominający hostię, ale kilkakrotnie od niej mniejszy, służący do konsekracji i udzielania Komunii wiernym. Jako Ciało Pańskie przechowywany w puszce w tabernakulum. Wypiekany jest wyłącznie z mąki i wody.

Kredens, kredencja - Stolik na naczynia liturgiczne, takie jak: kielich z bielizną kielichową (korporał, palka, puryfikaterz, welon), puszki z komunikantami, ampułki z wodą i winem, lawaterz, tacę do lavabo, ręczniczki, tacę na piuskę. Na kredencji można przygotowywać kielich podczas offertorium, a także puryfikować naczynia liturgiczne po Komunii świętej.

Tabernakulum służy do przechowywania puszek z konsekrowanymi komunikantami i kustodii z hostią. Najpierw Eucharystię przechowywano w zakrystii (stąd sacrarium). W średniowieczu pojawiła się szafka wmurowana w ścianę obok lub za ołtarzem. W X i XI w. szafkę tę zaczęto umieszczać na ołtarzu, co miało związek z rozwojem kultu eucharystycznego, jak również z przesunięciem ołtarza do ściany apsydy. W XII wieku we Francji i Anglii nad ołtarzem zawieszano tabernakulum w kształcie gołębia. Sobór Lateraneński IV (1215) zarządził, aby tabernakulum było dobrze zabezpieczone.Celem przechowywania Eucharystii jest udzielanie Wiatyku umierającym, adoracja prywatna i zbiorowa oraz Komunia poza mszą świętą. Adoracja świadczyła zawsze o wierze w obecność Chrystusa w Eucharystii, którą Sobór Trydencki określił jako dogmat wiary. Eucharystia domaga się kultu, jaki należy się tylko Bogu. Znakiem obecności Eucharystii w tabernakulum jest wieczna lampka. Wskazuje na obecność Chrystusa. Przypomina Go jako światłość i to wieczną światłość.Eucharystię przechowuje się tylko w tabernakulum stałym, wykluczającym profanację. W Polsce, zgodnie z tradycją, tabernakulum umieszcza się na dawnym wielkim ołtarzu, czyli w apsydzie kościoła. Jest to miejsce dostojne, zwykle przyozdobione, sprzyjające modlitwie prywatnej i zbiorowej, jak również udzielaniu Komunii św.

Kustodia - naczynie przeznaczone do przechowywania Hostii przeznaczonej do adoracji w tabernakulum poza nabożeństwami. (z łac. "Custodia")

Monstrancja - Używana jest tylko w Kościele zachodnim od XIV wieku, w związku z rozwojem kultu eucharystycznego. Ozdabiano ją motywami niezwykle pomysłowymi i bogatymi, godnymi Eucharystii. Najświętszą Hostię przeznaczoną do monstrancji przechowuje się w kustodii. Uchwyt podtrzymujący Hostię nazywa się luną lub melchizedekiem.

Alba - Długa do kostek szata, z szerokimi rękawami wykonana z białego płótna. Taka ukształtowała się ze starożytnej tuniki. Używana w okresie starochrześcijańskim i wczesnośredniowiecznym; później także przez duchowieństwo przy sprawowaniu czynności liturgicznych; przez katechumenów przy chrzcie. Tradycyjnie sporządzano ją ze lnu. Obecnie używa się także innych, białych tkanin szlachetnych. Nazwa wywodzi się z jej białego koloru (łac. 'alba vestis' - biała szata). Jest symbolem czystości duszy będącej w stanie łaski uświęcającej, zdobytej przez krew Baranka (Ap 7,14), której nagrodą będzie uwielbienie w niebie.

Chleb i wino jako Ciało i Krew Chrystusa

Według katolików, starokatolików i prawosławnych ofiarowane podczas Mszy świętej chleb i wino zostają przeistoczone w Ciało i Krew Chrystusa. Chleb i wino nie uobecniają Chrystusa w sposób symboliczny, lecz substancjalnie, zachowując jedynie przypadłości chleba i wina. Luteranie natomiast uważają, że w wyniku konsekracji, pod postaciami chleba i wina jest realnie obecne ciało i krew Jezusa Chrystusa, chleb pozostaje jednak chlebem, a wino winem.

Chrystus ustanawiając mszę powołał się wprost na przykład najwyższego kapłana Melchizedeka, który wg Księgi Rodzaju był królem Salem i przywitał Abrama chlebem i winem. Ponieważ z psalmu 110 wynika, że Mesjasz będzie kapłanem na wieki na wzór Melchizedeka, ustanowienie Eucharystii jest wypełnieniem przepowiedni mesjańskiej.

W języku Biblii ciało i krew oznacza człowieka (jak w Mt 16, 17; 1 Kor 15, 50; Ekl 18, 30). Rozdzielenie ciała i krwi oznacza symbolicznie śmierć. Dlatego też chleb i wino są osobno konsekrowane i zmieniają się sakramentalnie w ciało i krew Chrystusa, który mówił o sobie, że Ciało moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem

Odnośniki do stron internetowych:

Adult Faith Development - Archdiocese of Ottawa
Czytelnia: Wokół liturgii
Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów
Dokumenty liturgiczne